Sociale psychologie

Aronson-effect

Aronson Effect

Mensen reageren vaak niet alleen sterk op lof of kritiek zelf, maar ook op de vraag of jouw houding tegenover hen beter of slechter lijkt te worden.

Populariteit

Nut

Aliassen

Gain-Loss Effect / Gain-Loss Principle / Aronson-Linder Gain-Loss Theory / soms losjes "Aronson-effect" genoemd

Domeinen

Interpersoonlijke aantrekking, overtuiging, feedback, relatiepsychologie, communicatie

Definitie

Het Aronson-effect verwijst meestal naar de gain-loss-theorie van interpersoonlijke aantrekking: hoezeer mensen iemand aardig vinden, wordt sterk beinvloed door de vraag of die persoon hen in de loop van de tijd positiever of negatiever gaat beoordelen, en niet alleen door de absolute hoeveelheid lof of kritiek.

Iemand kan een ander aardiger vinden wanneer die persoon van kritiek naar lof verschuift dan wanneer die persoon voortdurend lof geeft.
Iemand kan een ander minder aardig vinden wanneer die persoon van lof naar kritiek verschuift dan wanneer die persoon voortdurend kritiek geeft.
Die verandering in houding voelt als een psychologische "winst" of "verlies" en kan sterker binnenkomen dan een stabiele houding.

Mensen merken het op als de manier verandert waarop anderen hen beoordelen.
Een verschuiving van negatieve naar positieve feedback voelt als het winnen van goedkeuring.
Een verschuiving van positieve naar negatieve feedback voelt als het verliezen van goedkeuring.
De richting van die verandering kan emotioneel sterker zijn dan de totale hoeveelheid lof of kritiek.

Een manager die in het begin sceptisch was over een medewerker maar later oprecht waardering uitspreekt, kan een sterkere positieve reactie oproepen dan een manager die altijd wat milde lof geeft.
Dit moet je echter niet als manipulatieve tactiek gebruiken. Kunstmatige kritiek gevolgd door lof kan vertrouwen beschadigen.

Voorbeeld: de experimentele studie van Aronson en Linder uit 1965, "Gain and loss of esteem as determinants of interpersonal attractiveness", onderzocht hoe veranderende beoordelingen interpersoonlijke aantrekking beinvloeden.
Waarom dit bij deze regel past: de studie keek direct naar de vraag of mensen anders reageren op het winnen of verliezen van iemands waardering dan op consequent positieve of negatieve beoordelingen.

Gebruik dit niet om te rechtvaardigen dat je mensen eerst beledigt en later prijst.
Verwar het niet met simpele vleierij.
Ga er niet van uit dat het in elke cultuur, relatie of machtsverhouding even sterk werkt.
Behandel "Aronson-effect" niet alsof dat de meest standaard Engelse term is; Gain-Loss Theory of Attraction is gangbaarder.
Verwar het niet met het Pratfall Effect, een ander concept dat met Elliot Aronson wordt geassocieerd.

Ontwikkeld door: niet letterlijk als regel "uitgevonden", maar voor het eerst formeel onderzocht en gepubliceerd door Elliot Aronson en Darwyn Linder.
Jaar van ontstaan: 1965, op basis van het publicatiejaar van de oorspronkelijke studie.
Land / context van oorsprong: Verenigde Staten; experimentele sociale psychologie.

Mensen reageren vaak niet alleen sterk op lof of kritiek zelf, maar ook op de vraag of jouw houding tegenover hen beter of slechter lijkt te worden.