Cognitieve bias / sociale invloed / gedragseconomie

Bandwagoneffect

Bandwagon Effect

Voordat je een populaire keuze volgt, vraag jezelf af: "Is dit echt goed bewijs, of kopieer ik alleen de massa?"

Populariteit

Nut

Aliassen

kuddegedrag / conformiteitseffect / sociaal-bewijseffect / populariteitseffect

Domeinen

Sociale psychologie, gedragseconomie, marketing, politiek, consumentengedrag, besluitvorming

Definitie

Het bandwagoneffect is de neiging van mensen om een overtuiging, gedrag, product of trend mede over te nemen omdat veel andere mensen dat ook lijken te doen. Merriam-Webster definieert het als toenemende steun of adoptie die wordt veroorzaakt door de indruk dat iets populairder wordt.

Mensen zien populariteit vaak als een signaal van juistheid, veiligheid, status of erbij horen.
Hoe meer steun iets lijkt te krijgen, hoe aantrekkelijker of acceptabeler het kan overkomen.

Iemand ziet dat een keuze populair is.
Populariteit zorgt voor sociale druk of extra geloofwaardigheid.
Daardoor neemt de kans toe dat die persoon de meerderheid volgt.
Hoe meer mensen het gedrag kopieren, hoe zichtbaarder en sterker het momentum kan worden.
Zo kan een zichzelf versterkende cyclus ontstaan.

Een gebruiker downloadt een app vooral omdat die hoog in de ranglijsten staat en veel mensen erover praten, nog voordat is nagegaan of de app echt bij zijn of haar behoeften past.

Voorbeeld: de conformiteitsexperimenten van Solomon Asch, vooral de lijnbeoordelingsstudies uit de jaren vijftig.
Waarom dit bij deze regel past: deelnemers gaven soms antwoorden die aansloten bij een onjuiste meerderheid, wat laat zien dat groepsdruk het individuele oordeel kan beinvloeden, zelfs wanneer het juiste antwoord visueel duidelijk is.

Virale trends, mode, memes, apps, games en online challenges.
Consumentkeuzes die worden beinvloed door signalen als "bestseller", "meest populair" of "iedereen gebruikt dit".
Stemgedrag waarbij mensen een kandidaat steunen omdat die waarschijnlijk lijkt te gaan winnen.
Beleggingsbubbels of markthypes waarbij mensen kopen omdat anderen kopen.
Besluiten op de werkvloer waarbij mensen instemmen met de dominante mening om niet op te vallen.

Gebruik dit niet om elk populair idee weg te zetten; iets kan populair zijn omdat het echt nuttig of correct is.
Verwar het niet automatisch met sociaal bewijs; sociaal bewijs kan een rationele snelkoppeling zijn wanneer de groep relevante informatie heeft.
Verwar het niet met netwerkeffecten, waarbij een product objectief nuttiger wordt naarmate meer mensen het gebruiken.
Ga er niet van uit dat mensen de mening van de meerderheid ook echt van binnen delen; soms passen zij zich publiekelijk aan terwijl zij prive oneens blijven.

Ontwikkeld door: geen enkele bevestigde uitvinder van het algemene sociale verschijnsel.
Jaar van ontstaan: onduidelijk voor het algemene concept. Een formele economische uitwerking verscheen in Harvey Leibensteins artikel uit 1950 "Bandwagon, Snob, and Veblen Effects in the Theory of Consumers' Demand".
Land / context van oorsprong: de term "bandwagon" komt uit de Engelstalige politieke en populaire cultuur; het formele "bandwagon effect" werd uitgewerkt in de economie en later breed toegepast in psychologie, marketing, politiek en consumentengedrag.

Voordat je een populaire keuze volgt, vraag jezelf af: "Is dit echt goed bewijs, of kopieer ik alleen de massa?"