Onderzoeksbias / gedragsreactiviteit / organisatiepsychologie

Hawthorne-effect

Hawthorne Effect

Wanneer mensen weten dat ze worden geobserveerd, kan hun gedrag veranderen. Vraag altijd: 'Werkte de interventie, of veranderden mensen omdat ze in de gaten werden gehouden?'

Populariteit

Nut

Aliassen

Hawthorne-fenomeen / participantreactiviteit / subjecteffect / waarnemerseffect / effect van onderzoeksdeelname

Domeinen

Psychologie, management, organisatiegedrag, industriele sociologie, onderwijsonderzoek, gezondheidsonderzoek, methodologie van de sociale wetenschappen

Definitie

Het Hawthorne-effect is de neiging van mensen om hun gedrag of prestaties te veranderen omdat ze weten dat ze worden geobserveerd, bestudeerd of extra aandacht krijgen.

Kernidee

Observatie zelf kan deel van het experiment worden. Mensen kunnen zich anders gedragen niet omdat de geteste interventie werkt, maar omdat ze zich opgemerkt, gevolgd, gewaardeerd of geacht voelen om zich op een bepaalde manier te gedragen.

Hoe het werkt

Een deelnemer beseft dat hij of zij wordt bestudeerd of bekeken.
Dat verandert motivatie, zelfbewustzijn, inspanning, rapportage of naleving.
Het gemeten resultaat kan daardoor tijdelijk verbeteren of verschuiven.
De onderzoeker kan de verandering vervolgens ten onrechte toeschrijven aan de interventie in plaats van aan observatie, aandacht of deelname-effecten.

Praktijkvoorbeeld

Een bedrijf test een nieuw productiviteitsdashboard. Tijdens de proef weten medewerkers dat hun werk nauwgezet wordt gevolgd, dus reageren ze sneller en maken ze minder fouten. De verbetering kan deels het Hawthorne-effect weerspiegelen in plaats van het dashboard zelf.

Bekend voorbeeld

Voorbeeld: de Hawthorne-studies in de Hawthorne Works-fabriek van Western Electric in Cicero, Illinois, vooral de studies naar verlichting en relaisassemblage die tussen 1924 en 1932 werden uitgevoerd.
Waarom dit bij deze regel past: de klassieke interpretatie zegt dat de productiviteit van werknemers verbeterde omdat zij aandacht kregen en wisten dat zij deel uitmaakten van een studie, niet simpelweg omdat verlichting, pauzes of andere fysieke omstandigheden veranderden.

Toepassingen / situaties waarin dit speelt

Onderzoek naar productiviteit op de werkvloer
Klas- of trainingsexperimenten
Klinische proeven en studies naar patientgedrag
Gebruikersonderzoek en usabilitytests
Compliance-audits
Prestatiemonitoring
Elke situatie waarin geobserveerd worden natuurlijk gedrag kan veranderen

Wanneer niet gebruiken of veelvoorkomend misbruik

Gebruik het niet als universele verklaring voor elke kortetermijnverbetering.
Behandel het niet als bewijs dat observatie prestaties altijd verhoogt.
Verwar het niet met het placebo-effect, het Pygmalion-effect of demand characteristics, al zijn ze wel verwant.
Citeer de oorspronkelijke Hawthorne-studies niet als schoon, beslissend bewijs; het bewijs is historisch belangrijk maar methodologisch betwist.

Oorsprong

Ontwikkeld door: geen enkele bevestigde uitvinder. Het concept komt voort uit interpretaties van de Hawthorne-studies. De uitdrukking 'Hawthorne effect' is toegeschreven aan John R. P. French in vroeg methodologisch werk, terwijl Henry A. Landsbergers Hawthorne Revisited uit 1958 hielp om de interpretatie te populariseren en te verduidelijken.
Jaar van ontstaan: onduidelijk / betwist. De oorspronkelijke studies liepen van 1924 tot 1932; French gebruikte verwante terminologie rond 1950/1953; Landsbergers belangrijke werk verscheen in 1958; Merriam-Webster noteert het eerste algemene gebruik in 1962.
Land / context van oorsprong: Verenigde Staten; industrieel onderzoek en managementstudies bij Western Electric's Hawthorne Works in Cicero, Illinois.

Korte praktische les

Wanneer mensen weten dat ze worden geobserveerd, kan hun gedrag veranderen. Vraag altijd: 'Werkte de interventie, of veranderden mensen omdat ze in de gaten werden gehouden?'