Motivatiepsychologie; cognitieve bias / gedragseffect

Overrechtvaardigingseffect

Overjustification Effect

Externe beloningen kunnen nuttig zijn, maar wanneer ze een activiteit die mensen al leuk vinden overnemen, kunnen ze de reden veranderen waarom mensen het doen. Ondersteun het werk zonder de interne aantrekkingskracht ervan weg te drukken.

Populariteit

Nut

Aliassen

Overrechtvaardigingshypothese / Ondermijnend effect / Motiverende verdringing / Vergoedingsondermijnend Effect

Domeinen

Sociale psychologie / onderwijspsychologie / organisatiegedrag / gedragseconomie / zelfdeterminatietheorie

Definitie

Het overrechtvaardigingseffect is de neiging van iemands intrinsieke motivatie voor een reeds plezierige activiteit af te nemen nadat verwachte externe beloningen zijn geïntroduceerd, vooral wanneer de beloning ervoor zorgt dat de persoon de activiteit herinterpreteert als iets dat wordt gedaan "voor de beloning" in plaats van omwille van zichzelf.

Kernidee

Wanneer een activiteit al een interne reden heeft, kan het toevoegen van een sterke externe reden de waargenomen controle verschuiven van 'Ik doe dit omdat ik het leuk vind' naar 'Ik doe dit omdat ik er iets voor krijg.' Nadat de beloning is verwijderd, kan de oorspronkelijke interesse verzwakken.

Hoe het werkt

Een persoon voert aanvankelijk een activiteit uit omdat deze interessant, plezierig of betekenisvol is.
Een externe stimulans wordt geïntroduceerd, zoals geld, prijzen, cijfers, certificaten of openbare beloningen.
De persoon begint zijn eigen gedrag te verklaren door de externe prikkel.
De activiteit wordt geassocieerd met externe controle in plaats van interne keuze.
Wanneer de stimulans verdwijnt, kan de persoon minder vrijwillige interesse tonen dan voorheen.
Het effect is het meest relevant wanneer de activiteit al een grote intrinsieke interesse had en de beloning verwacht, tastbaar of controlerend is. Meta-analytisch bewijs suggereert dat verwachte tastbare beloningen de intrinsieke motivatie bij vrije keuze kunnen ondermijnen, terwijl de omvang en voorwaarden van het effect worden bediscussieerd.

Praktijkvoorbeeld

Een kind geniet van het lezen van verhaaltjesboeken. Een ouder begint het kind te betalen voor elk voltooid boek. Het kind kan voornamelijk voor de betaling gaan lezen, en later minder gaan lezen wanneer de betaling stopt.
Dit is waarschijnlijk een geval van overrechtvaardiging alleen als het kind al van lezen genoot voordat de beloning werd geïntroduceerd.

Bekend voorbeeld

Voorbeeld: In de beroemde tekenteststudie kregen kinderen die al van tekenen hielden een beloning beloofd, en later brachten velen van hen minder vrije tijd door met tekenen dan de vergelijkingsgroepen.
Waarom het aan deze regel voldoet: De verwachte beloning leek de aandacht te verschuiven van het plezier in de activiteit naar de eraan verbonden prijs.

Toepassingen / situaties waarin dit speelt

Het ontwerpen van beloningssystemen voor kinderen, studenten, werknemers, makers of vrijwilligers.
Het vermijden van onnodige beloningen voor activiteiten die mensen al leuk vinden.
Begrijpen waarom gamification, badges, bonussen of prijzen de belangstelling op de lange termijn kunnen verminderen als ze onzorgvuldig worden gebruikt.
Het plannen van onderwijs- of werkplekprikkels waar autonomie en intrinsieke interesse belangrijk zijn.
Uitleggen waarom lof die informatief aanvoelt anders kan werken dan beloningen die controlerend aanvoelen.

Wanneer niet gebruiken of veelvoorkomend misbruik

Gebruik het niet om te beweren dat alle beloningen de motivatie verminderen; het bewijs is voorwaardelijk en wordt betwist. Cameron en Pierce's meta-analyse stelde dat beloningen over het algemeen de intrinsieke motivatie niet verminderen, terwijl Deci, Koestner en Ryan's meta-analyse ondermijnende effecten vond, vooral voor verwachte tastbare beloningen.
Breng het niet stevig aan wanneer de persoon aanvankelijk weinig of geen intrinsieke interesse had.
Verwar het niet met eenvoudige omkoping, luiheid of gebrek aan discipline.
Ga er niet van uit dat verbaal lof dezelfde uitwerking heeft als geld of prijzen; sommige onderzoeken maken onderscheid tussen informatieve positieve feedback en controlerende tastbare beloningen.
Gebruik het niet als excuus om eerlijke vergoeding voor werk te verwijderen. Betaald werk kan nog steeds zinvol zijn; het probleem is hoe beloningen de waargenomen autonomie en motivatie beïnvloeden.

Oorsprong

Uitgevonden door: Er is geen enkele uitvinder waarover volledige overeenstemming bestaat. De genoemde "overrechtvaardigingshypothese" wordt sterk geassocieerd met de studie van Mark R. Lepper, David Greene en Richard E. Nisbett uit 1973, die gebruikmaakte van de zelfperceptietheorie. Eerder gerelateerd experimenteel werk over beloningen en intrinsieke motivatie werd uitgevoerd door Edward L. Deci in 1971.
Jaar van uitvinding: 1973 voor de gepubliceerde “overrechtvaardigingshypothese”; 1971 voor belangrijk eerder onderzoek naar beloning van intrinsieke motivatie.
Land / context van herkomst: Verenigde Staten; experimentele sociale psychologie en motivatieonderzoek.

Korte praktische les

Voeg geen zware externe beloningen toe aan activiteiten die mensen al leuk vinden, tenzij het noodzakelijk is. Behoud eerst autonomie, betekenis en meesterschap; gebruik beloningen zorgvuldig, zoals zout in soep—te veel en iedereen merkt het om de verkeerde reden.