Sociale psychologie; interpersoonlijke aantrekking

Pratfall-effect

Pratfall Effect

Een kleine fout kan een zeer bekwame persoon menselijker doen lijken, maar alleen wanneer bekwaamheid al is vastgesteld. Onhandigheid creëert op zichzelf geen geloofwaardigheid.

Populariteit

Nut

Aliassen

Pratfall Phenomenon / soms losjes verbonden met het 'Blemishing Effect' in marketing, maar ze zijn niet identiek.

Domeinen

Sociale psychologie, communicatie, leiderschap, branding, marketing, indrukmanagement

Definitie

Het Pratfall-effect is het patroon waarbij een kleine blunder de sympathie voor iemand die al als zeer bekwaam wordt gezien kan vergroten, terwijl dezelfde fout iemand die niet sterk gerespecteerd wordt, juist kan schaden.

Kernidee

Onvolkomenheid kan een bekwame persoon menselijker maken.
Een vlekkeloze expert kan afstandelijk of 'te perfect' lijken; een kleine, onschuldige fout kan hen menselijker doen overkomen.
Het effect is conditioneel: het betekent niet dat fouten mensen altijd sympathieker maken.

Hoe het werkt

Ten eerste moet de persoon al als bekwaam, capabel of hooggeplaatst worden gezien.
Dan duidt een kleine fout op menselijkheid, warmte of benaderbaarheid.
Als de persoon nog niet als bekwaam wordt gezien, kan dezelfde fout negatieve verwachtingen bevestigen en de aantrekkelijkheid verminderen.
Het woord “pratfall” betekent zelf ofwel een val op de billen of een vernederende mislukking/flater.

Praktijkvoorbeeld

Een gerespecteerde spreker spreekt een woord iets verkeerd uit, lacht natuurlijk, corrigeert het en gaat zelfverzekerd verder.
Het publiek kan de spreker toegankelijker vinden omdat de fout klein is en hun waargenomen deskundigheid niet schaadt.

Bekend voorbeeld

Voorbeeld: In de klassieke studie van Aronson en collega's werd een zeer begaafd doelpersoon aantrekkelijker na een onschuldige blunder, terwijl een minder indrukwekkend doelpersoon niet op dezelfde manier profiteerde.
Waarom het aan deze regel voldoet: Het resultaat toont aan dat de sociale betekenis van een fout afhangt van de basisimpressie van de persoon die de fout maakt.

Toepassingen / situaties waarin dit speelt

Leiders die bescheiden, onschuldige kwetsbaarheid tonen nadat bekwaamheid al is aangetoond.
Leraren, sprekers of experts die toegankelijker worden door kleine menselijke momenten.
Merkcommunicatie waarbij een kleine, niet-kritische imperfectie de authenticiteit kan vergroten.
Interviews of netwerksituaties waarin overdreven gepolijst gedrag afstandelijk kan aandoen.

Wanneer niet gebruiken of veelvoorkomend misbruik

Doe geen fouten na; kunstmatige kwetsbaarheid kan manipulatief lijken.
Gebruik ernstige fouten, ethische tekortkomingen, veiligheidsproblemen of onbekwaamheid niet als 'struikelblokken'.
Breng het niet aan voordat geloofwaardigheid is vastgesteld.
Ga er niet van uit dat het voor iedereen even goed werkt; later onderzoek suggereert dat factoren zoals competentie, zelfbeeld, geslacht, gelijkenis en de ernst van de fout het resultaat kunnen beïnvloeden.
Verwar het niet met gewoon 'genant zijn'. De sleutelvoorwaarde is competentie plus kleine imperfectie.

Oorsprong

Uitgevonden door: Elliot Aronson, met Ben Willerman en Joanne Floyd als mede-auteurs van de oorspronkelijke studie.
Jaar van uitvinding: 1966.
Land / context van herkomst: Verenigde Staten; experimenteel onderzoek naar sociale psychologie, uitgevoerd aan de Universiteit van Minnesota en gepubliceerd in Psychonomic Science.

Korte praktische les

Kleine gebreken kunnen bekwame mensen sympathieker maken, maar gebreken vervangen geen competentie. Bouw eerst vertrouwen op; daarna kan een onschuldig menselijk foutje je benaderbaarder laten lijken.